- Kim loại phân loại riêng có thể tái chế đến 95% khối lượng
- Giấy sạch phân loại riêng có thể tái chế đến 85%
- Nhựa phân loại theo loại có thể tái chế đến 75%
Hướng dẫn toàn diện về cách phân loại phế liệu và phế thải với các định nghĩa rõ ràng, quy trình 5 bước thực tế và tiêu chí phân định theo pháp luật. Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát chia sẻ kinh nghiệm từ thực tế giúp doanh nghiệp và hộ gia đình áp dụng đúng cách, tối ưu giá trị tái chế và bảo vệ môi trường.
Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường ngày càng trở thành vấn đề cấp bách, việc hiểu rõ và thực hiện đúng phân loại phế liệu và phế thải là điều vô cùng quan trọng. Nhưng trước hết, chúng ta cần phân biệt rõ hai khái niệm này.
Phế liệu là những vật liệu, sản phẩm bị loại bỏ từ quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng nhưng vẫn còn giá trị sử dụng và có thể tái chế, tái sử dụng. Đặc điểm nổi bật của phế liệu là chúng có khả năng thu hồi và mang lại giá trị kinh tế. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong ngành, Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát nhận thấy nhiều loại phế liệu như kim loại, nhựa, giấy có thể tái chế và tạo ra nguyên liệu mới với hiệu quả sử dụng cao.

Trong khi đó, phế thải là tất cả các chất, vật liệu ở trạng thái rắn, lỏng, khí được thải ra từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt mà không còn giá trị sử dụng. Điểm khác biệt quan trọng là phế thải không mang lại giá trị kinh tế trực tiếp và cần được xử lý phù hợp để tránh gây ô nhiễm môi trường.
Việc phân biệt chính xác sẽ giúp người dân và doanh nghiệp có phương án xử lý hợp lý, đồng thời tối ưu hóa giá trị thu được từ các vật liệu bỏ đi. Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, hàng năm Việt Nam thải ra khoảng 25 triệu tấn chất thải rắn, trong đó có tới 70% có thể tái chế nếu được phân loại đúng cách.
Để thực hiện đúng quy trình phân loại phế liệu và phế thải, chúng ta cần hiểu rõ các tiêu chí phân loại theo đặc tính và mục đích sử dụng.
Phế liệu thô chiếm tỷ lệ lớn (khoảng 66,67%) trong tổng lượng phế liệu phát sinh. Chúng bao gồm đất, đá, cát, bê tông từ quá trình khai thác quặng và các hoạt động xây dựng. Phế liệu thô có những đặc tính nổi bật:
Ứng dụng của phế liệu thô rất đa dạng trong nhiều lĩnh vực:
Theo kinh nghiệm của Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát, việc phân loại đúng phế liệu thô giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận chuyển và xử lý, đồng thời tạo ra nguồn vật liệu tái chế giá trị cho ngành xây dựng.
Phế liệu không nguy hiểm chiếm khoảng 30-31% tổng lượng phế liệu, bao gồm kim loại, nhựa, giấy và các vật liệu hữu cơ. Đây là nhóm có khả năng tái chế cao, mang lại giá trị kinh tế lớn:
Qua nhiều năm hoạt động, Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát nhận thấy thị trường phế liệu không nguy hiểm ngày càng phát triển, với giá trị kinh tế trung bình đến cao và nhu cầu ổn định.
Phế liệu nguy hiểm tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn cho môi trường và sức khỏe con người nếu không được xử lý đúng cách. Nhóm này bao gồm:
Phế liệu nguy hiểm đòi hỏi quy trình xử lý nghiêm ngặt:
Theo quy định tại Nghị định 38/2015/NĐ-CP, chủ nguồn thải chất thải nguy hiểm phải chịu trách nhiệm toàn diện về việc phân loại, lưu giữ và chuyển giao đúng quy định.
Để hiểu rõ hơn về phân loại phế liệu và phế thải, chúng ta cần xem xét theo nguồn phát sinh và đặc điểm quản lý của từng loại.
Phế thải sinh hoạt phát sinh từ các hộ gia đình, khu dân cư, trường học và các cơ sở công cộng. Theo khuyến cáo của Bộ Tài nguyên Môi trường, phế thải sinh hoạt cần được phân loại thành ba nhóm chính:

Các hộ gia đình có trách nhiệm:
Theo kinh nghiệm của Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát, nhiều gia đình có thể tăng thu nhập nhỏ bằng cách phân loại và bán phế liệu có giá trị như giấy, nhựa, kim loại cho các đơn vị thu mua.
Phế thải công nghiệp phát sinh từ các quá trình sản xuất, chế biến trong các nhà máy, xí nghiệp. Đặc điểm của loại phế thải này là thành phần phức tạp, có thể chứa cả chất nguy hiểm và không nguy hiểm.
Các doanh nghiệp cần thực hiện:
Theo quy định, phế thải công nghiệp phải đạt các quy chuẩn kỹ thuật trước khi thải ra môi trường. Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát thường xuyên hợp tác với các doanh nghiệp để thu mua phế liệu có giá trị từ quá trình sản xuất, giúp giảm chi phí xử lý và tăng hiệu quả tái chế.
Phế thải y tế là một trong những loại phế thải đòi hỏi sự quản lý nghiêm ngặt nhất. Chúng được phân thành 4 nhóm chính:
Quy trình xử lý phế thải y tế vô cùng quan trọng:
Phế thải xây dựng phát sinh từ hoạt động xây mới, sửa chữa, phá dỡ công trình. Loại phế thải này chiếm khối lượng lớn và cần được phân loại ngay tại hiện trường:
Công ty xây dựng có trách nhiệm:
Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát chuyên thu mua các loại phế liệu giá trị từ công trình xây dựng như sắt thép, nhôm, đồng, giúp giảm chi phí xử lý và đóng góp vào việc tái chế hiệu quả.
Quá trình phân loại phế liệu và phế thải cần tuân theo quy trình khoa học để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Dựa trên kinh nghiệm thực tế và quy định tại Nghị định 38/2015/NĐ-CP, Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát đề xuất quy trình 5 bước sau đây.
Bước 1: Nhận Biết
Bước 2: Phân Loại

Bước 3: Bảo Quản
Bước 4: Vận Chuyển
Khi cần chuyển giao chất thải, cần lưu ý:
Bước 5: Xử Lý/Tái Chế
Đây là bước cuối cùng trong quy trình:
Qua nhiều năm làm việc trong lĩnh vực thu mua phế liệu, Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát nhận thấy một số sai lầm phổ biến cần tránh:
| STT | Sai lầm | Mô tả sai lầm | Cách khắc phục |
|---|---|---|---|
| 1 | Trộn lẫn chất thải nguy hại với chất thải thường | Bỏ pin, bóng đèn huỳnh quang, ắc quy chung với rác sinh hoạt | Chuẩn bị thùng/hộp riêng cho chất thải nguy hại, dán nhãn cảnh báo rõ ràng |
| 2 | Không ghi nhãn hoặc mã màu thùng rác | Thùng rác không có nhãn, không phân biệt màu sắc | Dán nhãn theo từng loại chất thải, sử dụng thùng theo màu quy định |
| 3 | Lưu giữ rác quá lâu không xử lý | Để chất thải tồn đọng quá 30 ngày, gây mùi hôi và phát sinh côn trùng | Lập lịch thu gom định kỳ, xử lý đúng thời gian quy định |
| 4 | Chứa chất lỏng trong thùng rác khô/tái chế | Thức ăn còn nước, chai lọ chưa đổ hết chất lỏng | Đổ sạch chất lỏng, rửa sơ và để ráo trước khi phân loại |
| 5 | Không tách rời các thành phần khác loại | Bỏ nguyên thiết bị điện tử không tháo pin, thùng carton còn băng keo | Tháo rời pin, linh kiện, băng keo và phân loại đúng từng loại |
Việc phân loại phế liệu và phế thải cần dựa trên các tiêu chí pháp lý rõ ràng để đảm bảo tuân thủ quy định của Nhà nước và bảo vệ môi trường một cách hiệu quả.
Theo Nghị định 38/2015/NĐ-CP, phân định chất thải là quá trình xác định một chất hoặc vật thể có phải là chất thải hay không, là chất thải nguy hại hay chất thải thông thường. Một chất được coi là chất thải khi đáp ứng ít nhất một trong bốn tiêu chí sau:
| Tiêu chí | Nội dung mô tả | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|
| Tiêu chí 1: Loại bỏ | Chất hoặc vật thể bị loại bỏ hoặc chủ nguồn thải có ý định loại bỏ |
Sản phẩm hết hạn sử dụng;Vật liệu thừa từ quá trình sản xuất không còn sử dụng được;Thiết bị hỏng hóc được thay thế |
| Tiêu chí 2: Không sử dụng chính thức | Chất hoặc vật thể không phải là sản phẩm chính của quá trình sản xuất, kinh doanh | Xỉ than từ nhà máy nhiệt điện (sản phẩm chính là điện);Vỏ trấu từ nhà máy xay xát (sản phẩm chính là gạo);Phoi kim loại từ xưởng cơ khí (sản phẩm chính là chi tiết máy) |
| Tiêu chí 3: Xử lý bắt buộc | Chất hoặc vật thể cần phải xử lý trước khi có thể tiếp tục sử dụng hoặc tiêu thụ | Nước thải từ quá trình sản xuất;Khí thải từ ống khói nhà máy;Bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải |
| Tiêu chí 4: Quy định pháp luật | Chất hoặc vật thể được pháp luật quy định cụ thể là chất thải | Danh mục chất thải nguy hại (Phụ lục I – Thông tư 36/2015/TT-BTNMT);Danh mục chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (Phụ lục II – Thông tư 36/2015/TT-BTNMT);Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu (Nghị định 38/2015/NĐ-CP) |
Ngoài các tiêu chí pháp lý, việc phân định chất thải còn dựa trên đặc tính vật lý, hóa học và khả năng tái chế:
Tính chất vật lý:
| Dấu hiệu | Mô tả đặc điểm | Lưu ý xử lý |
|---|---|---|
| Chất lỏng màu, mùi bất thường | Chất lỏng có màu lạ, mùi hắc, khó chịu | Thường là chất thải nguy hại, cần lưu trữ riêng và chuyển giao cho đơn vị có phép |
| Chất rắn xốp, nhẹ (nhựa EPS) | Nhẹ, xốp, cồng kềnh, khó phân hủy | Khả năng tái chế thấp, cần thu gom riêng để giảm chi phí xử lý |
| Chất dễ bắt lửa | Dễ cháy, bốc hơi nhanh, bắt lửa ở nhiệt độ thấp | Phải coi là chất nguy hiểm, tránh nguồn nhiệt, bảo quản trong khu vực an toàn |
Tính chất hóa học:
| Tiêu chí hóa học | Mô tả | Ví dụ | Đánh giá / Yêu cầu xử lý |
|---|---|---|---|
| Thành phần hóa học | Bao gồm hàm lượng kim loại nặng, hợp chất hữu cơ khó phân hủy | Chì, cadmium, thủy ngân | Quyết định mức độ nguy hại |
| Độ pH | Thể hiện tính axit hoặc kiềm | pH 12,5 | Được coi là chất thải ăn mòn, cần xử lý chuyên biệt |
| Kim loại nặng | Hàm lượng vượt ngưỡng quy định | Chì, cadmium, thủy ngân | Xếp vào chất thải nguy hại |
| Dầu mỡ | Chứa dầu khoáng, mỡ công nghiệp | Nước thải nhiễm dầu | Bắt buộc xử lý đặc biệt trước khi thải ra môi trường |
Khả năng tái chế: Là yếu tố quan trọng giúp phân biệt phế liệu và phế thải:
Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát luôn ưu tiên thu mua các loại phế liệu có khả năng tái chế cao như kim loại, giấy, nhựa PE, PP... để đảm bảo hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.
Việc phân loại phế liệu và phế thải không đúng cách không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn dẫn đến nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người.
Ô nhiễm đất: Khi chất thải nguy hại được chôn lấp cùng với chất thải thông thường, các chất độc hại sẽ thẩm thấu vào đất, gây ra:

Theo nghiên cứu của Viện Môi trường và Tài nguyên, một hecta đất bị nhiễm kim loại nặng mất trung bình 15-20 năm để phục hồi tự nhiên.
Ô nhiễm nước: Chất thải không được phân loại và xử lý đúng cách sẽ gây ô nhiễm nguồn nước:
Mỗi lít nước rỉ rác có thể làm ô nhiễm đến 1.000 lít nước ngầm, khiến nước không thể sử dụng cho sinh hoạt và sản xuất.
Bệnh tật: Phân loại sai dẫn đến xử lý không đúng, gây phát tán nhiều loại bệnh:
Theo thống kê của Bộ Y tế, tỷ lệ mắc bệnh hô hấp ở khu vực gần bãi rác cao hơn 35% so với các khu vực khác.
Ngược lại, việc phân loại phế liệu và phế thải đúng cách mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
Tiết kiệm chi phí xử lý: Phân loại đúng giúp giảm đáng kể chi phí xử lý chất thải:
Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát thường xuyên thu mua kim loại, nhựa, giấy với giá cạnh tranh, giúp khách hàng có thêm nguồn thu từ việc phân loại đúng.

Tỷ lệ tái chế cao: Phân loại đúng giúp tăng đáng kể tỷ lệ tái chế:
Mỗi tấn giấy tái chế giúp giảm tiêu thụ 17 cây gỗ, tiết kiệm 4.000 kW điện và giảm 26.000 lít nước.
Giảm ô nhiễm môi trường: Phân loại đúng giúp giảm đáng kể tác động đến môi trường:
Theo ước tính của Cục Bảo vệ môi trường, nếu tất cả các hộ gia đình tại Việt Nam đều phân loại rác đúng cách, chúng ta sẽ giảm được khoảng 10 triệu tấn CO2 mỗi năm, tương đương với lượng khí thải từ 2 triệu xe ô tô.
Không, sắt và nhôm không nên trộn lẫn khi lưu trữ vì hai loại kim loại này có giá trị và quy trình tái chế khác nhau. Nhôm có giá trị cao hơn sắt, và khi trộn lẫn, giá thu mua thường sẽ được tính theo giá của phế liệu có giá trị thấp hơn. Ngoài ra, trong quá trình tái chế, việc tách riêng hai loại kim loại này sẽ tốn thêm chi phí và công đoạn.
Có, rác hữu cơ hoàn toàn có thể tái chế thành các sản phẩm hữu ích. Các phương pháp phổ biến bao gồm:
- Ủ thành phân compost sử dụng trong nông nghiệp và làm vườn
- Sản xuất thức ăn gia súc (đối với một số loại rác hữu cơ nhất định)
- Xử lý trong nhà máy biogas để tạo ra khí methane làm nhiên liệu
Có, theo Nghị định 38/2015/NĐ-CP và Thông tư 36/2015/TT-BTNMT, chủ nguồn thải chất thải nguy hại bắt buộc phải đăng ký với Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương. Việc đăng ký cần được cập nhật hàng năm và phải báo cáo định kỳ hàng quý về tình hình phát sinh, quản lý chất thải nguy hại.
Việt Nam có khung pháp lý về phân loại phế liệu và phế thải khá chặt chẽ, tương đương với Thái Lan, nhưng việc thực thi còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ tái chế tại Việt Nam ước tính khoảng 15-20%, thấp hơn đáng kể so với Singapore (60%), Malaysia (25%) và Thái Lan (30%). Các nước như Singapore đã áp dụng công nghệ hiện đại như cảm biến tự động và AI trong phân loại rác, trong khi Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào phương pháp thủ công.
Tại Việt Nam hiện có 4 hình thức thu gom phế liệu phổ biến:
1. Thu gom tại chỗ: Công ty như Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát đến tận nơi thu mua trực tiếp
2. Giao hàng tập trung: Khách hàng vận chuyển phế liệu đến điểm thu mua
3. Mua qua trung gian: Thông qua các đầu mối, ve chai nhỏ lẻ
4. Xuất khẩu: Đối với các loại phế liệu giá trị cao và khối lượng lớn
Thu Mua Phế Liệu Thuận Phát chuyên thu mua tận nơi các loại phế liệu với giá cạnh tranh, thanh toán nhanh chóng, góp phần thúc đẩy việc phân loại và tái chế hiệu quả tại Việt Nam.
Tìm hiểu thêm: